سندرم علاقه به درب هاي باز

همه ما سعي ميکنيم تا جايي که ممکن است تمام گزينه هاي زندگي مان را باز بگذاريم. اما معمولا هيچ کدام را هم به نتيجه نميرسانيم و مقدار زيادي زمان و انرژي هدر مي دهيم. به همين خاطر است که امروزه با اين همه گزينه هاي زيادي که داريم معمولا از قديمي ها عقب تر هستيم.

دو رفتارشناس با اختراع يک بازي کامپيوتري که اين شرايط را تقيلد مي کند اين رفتار غيرمنطقي را مطالعه کردند. بازي به اين صورتست که در ابتداي بازي با سه درب مواجهيد. که با کليک کردن در را باز و وارد اتاقي مي شويد. در اتاق مي توانيد با کليک کردن داخل اتاق امتياز بدست بياوريد يا با کليک کردن روي درِ داخل اتاق به اتاق ديگري برويد. بايد حواستان باشد که تعداد محدودي مي توانيد کليک کنيد(زمان و انرژي محدود در زندگي). و اگر درِ اتاقي را باز کرده باشيد و به آن نرويد به تدريج درش بسته مي شود(از دست دادن يک گزينه به تدريج با بي توجهي). در مجموع سه اتاق بيشتر وجود ندارد و بازي طوري طراحي شده که يکي از اتاق ها به طور متوسط امتياز بيشتري نصيب شما ميکند.

بهترين استراتژي اين است که پس از بررسي چند گزينه محدود، در اتاقي بمانيم و مابقي کليک ها را مصرف کنيم که به طور متوسط بيشترين امتياز را مي دهد. اما رفتار کاربران متفاوت بود: آن ها سراسيمه تا جايي که مي توانستند درهاي بيشتري را باز مي کردند و زماني که دري در حال بسته شدن بودن سعي مي کردند با صرف يک کليک آن را باز نگه دارند. اين رفتار حتي زماني که جريمه باز نگه داشتن يک در بيش از يک کليک شد، تغييري نکرد. وقتي از آن ها پرسيده شد که چرا اينکار را مي کنند آن ها پاسخ مي دادند:" ممکن است در آينده به دردم بخورد" در صورتي که آن ها هرگز به آن آينده نمي رسيدند و قبل از آن که بتوانند از آن اتاق آن طور که بايد استفاده کنند کليک هايشان تمام مي شد. روانشناسان اما نتيجه گرفتند دليل اصلي باز نگه داشتنِ در اين است که افراد نمي خواهند سختي و دردِ بسته شدن يک در را تحمل کنند.

ما همواره ميخواهيم در آنِ واحد کارهاي زيادي را بکنيم، از هيچ امکاني نمي گذريم و ميخواهيم همه گزينه ها را با هم داشته باشيم. اين امر به سادگي مي تواند موفقيت ما را نابود کند. بايد ياد بگيريم درها را ببنديم حتي اگر اينکار برايمان سخت باشد.

تحليل و تجويز راهبردي:

اين مساله هم در زندگي شخصي مصداق دارد هم در اداره سازمان و هم در کشورداري. در هر سه زمينه مي بينيم که خانواده ها، مديران سازمان ها و مديران ارشد کشور نشانه هاي اين سندروم را دارند. همه مي خواهند تا جاي ممکن تمام گزينه ها، فعال باشد. اصولا يکي از آموزه هاي تفکر استراتژيک اين است که بايد دايره انتخاب ها را وسعت داد و بايد گزينه هاي متعدد داشت اما اين تعدد، هم مرز و هم محدوديت دارد. اگر تعداد گزينه ها بالا رفت، توان تحليلي و همچنين منابع فعال نگه داشتن آن گزينه ها، پراکنده و غيرموثر مي شود. خب چه بايد کرد؟ خلوت کنيد و تمرکز! آنگاه به 4 سوال پاسخ دهيد:

الف: من مي توانم همزمان چند گزينه را به صورت بهينه فعال نگه دارم.

ب) گزينه هاي به وضوح بهينه 

کدامند که همان اول انتخاب کنم و گزينه هاي به وضوح نابهينه کدامند که همان اول حذف کنم.

کارهايي که در زندگي نبايد بکني را بنويس. يک بار خوب فکر کن و تصميمت را بگير که سراغ چه چيزهايي، حتي اگر فرصتش بود، نروي.

ج) از بين گزينه هاي (درب هاي باز) باقي مانده چه تعداد را با چه معيارهايي بايد ببندم که به ميزان تعداد گزينه هاي مطلوب (درب هاي باز) برسم.

د) و از همه مهم تر الان بايد روي کدام گزينه ها، «متمرکز» شوم و کدام گزينه ها را صرفا به عنوان يک کار جانبي فعال و باز نگاه دارم. 

** به خاطر بسپاريم: بيشتر درها ارزش وارد شدن ندارند،حتي اگر بنظربرسد چرخاندن دسته در بسيار ساده است.